Z górskich szczytów lawina, Bogu czyniąc szkodę,

Strąciła w przepaść nizin Marcina Swobodę.

 

Spadał, czując, jak w ciele kość szaleje krucha,

I uderzył się o ziem ostatnią mgłą ducha.

 

Poniszczony śmiertelnie, chciał się z bólem wadzić,

Wokół bólu jął miazgę człowieczą gromadzić

 

Dłoń złamana w niej tkwiła, jak nóż w ciepłym chlebie!

To się ciułał, to trwonił...i tak pełzł przed siebie.

 

I z trudem bezkształtnego ciała rozwłóczyny

Doczołgały się wreszcie do stóp dziewczyny.

 

Wargami, zszarpanymi o skały i krzaki,

Szeptały własne imię pewno dla poznaki.

 

Bocząc się na pełzacza, w ogrodzie bielała.

"Nie strasz kwiatów ranami! Precz, kałużo ciała!

 

Odkrwaw mi się od stopy! Szukaj lęków w niebie!

Próżno szepcesz swe imię! Nie poznaję ciebie!" - 

 

A Bóg z nieba zawołał: "Wstyd dziewczyno młoda!

Nie poznałaś? - Jam poznał! To - Marcin Swoboda!"

 

I pobladła dziewczyna i odrzekła: "Boże!

Już to ciało Marcinem dla mnie być nie może!..."

 

A Bóg otchłań do niego przybliżył mogilną,

Aby ciału ułatwić śmierć już bardzo pilną.

 

I biedne, przez dziewczynę nie poznane ciało, 

Poszeptawszy swe imię, w otchłań się przelało.


Na jeziorze zatańczy niedobłysk miesiąca, 

Pół wiatru w las uderzy, drugie pół w dolinę! 

A ten, co nie chciał zemdleć od marzeń gorąca, 

Wstąpi nagle pół-duszą w tych marzeń krainę. 



On tu królem z wyboru! Czemuż tak niepewny? 

Czy rdza berło mu zjadła? Wszak tu jego trony! 

Zapragnie a na puszczy, piaskami strawionej, 

Tryśnie ruczaj gwiazd łowca głębinami śpiewny! 



Skinie a żar upojeń, mocniejszych od wina, 

Rozpłonie w srebrze kości i w krwi jego złocie! 

Szepnie a najpiękniejsza z umarłych dziewczyna 

Zbudzi się, by go w tajnej kołysać pieszczocie... 



Rozkaże a wzniesiony nad padoły senne 

Taniec widm samowzlotnych serdeczny i hardy 

Zdepcze stopą zuchwałą wraże, bezimienne, 

Wzajem siebie w ciemnościach liczące miliardy!... 



Lecz on nawet w marzeniu marzenia się wstydzi, 

I dumny, że zaniedbał swych bogactw ogromy, 

Choć go z dala olśniewa ich połysk widomy, 

Udaje, że połysków takich niedowidzi... 



Jego bujne ogrody, szumiące mu chwałę, 

Zbyt dawno zapuszczone, a nie dość zaklęte, 

Tracąc alej zawiłość i szumów ponętę, 

Zapadają się w bagna, od westchnień nabrzmiałe! 



Dość mu tylko rozkazać, zapragnąć lub skinąć, 

By je zbawić! Lecz drwiący, zimniejszy od głazu, 

Choć rozumie, jak ciężko rozszumiałym ginąć, 

Milcząc, patrzy na klęskę! Nie daje rozkazu!...